Zmiany, u których podłoża leży patologia naczyniowa są powszechnie spotykane u dzieci i dorosłych. Stanowią bardzo zróżnicowaną grupę. Mogą dotyczyć naczyń żylnych, tętniczych, chłonnych czy włośniczek i obejmować skórę, błony śluzowe, tkanki położone głębiej oraz
narządy wewnętrzne.
Można je podzielić na dwie duże grupy: guzy naczyniowe i malformacje naczyniowe.
Najczęstsze wśród guzów naczyniowych są naczyniaki wczesnodziecięce. Występują u 5–10% wszystkich niemowląt i aż u 30% wcześniaków.
Te naczyniaki posiadają charakterystyczną dynamikę wzrostu. Tuż po urodzeniu dziecka są zazwyczaj nie widoczne lub prezentują się w postaci delikatnie rozszerzonych naczyń. Następnie gwałtownie rosną i w ciągu kilku tygodni stają się wypukłe, bordowo-czerwone.
Wtedy najczęściej zaniepokojeni rodzice zgłaszają się do chirurga dziecięcego (warto przed wizytą wykonać USG zmiany z Dopplerem). Jest to faza wzrostu naczyniaka, która trwa około 1 roku. Później naczyniak przestaje rosnąć i przechodzi w fazę zaniku - inwolucji. Trwa
ona do 5 do 10 roku życia dziecka. Tylko około 20% tych zmian wymaga leczenia, połowa zanika bez śladu.
W przypadku naczyniaków wczesnodziecięcych trzeba pamiętać o odpowiedniej pielęgnacji
zmiany i skóry wokół niej.
W przypadku skaleczenia naczyniaka (np. poprzez zadrapanie, uderzenie) może dojść do krwawienia. W takiej sytuacji należy ucisnąć to miejsce przez gazik lub tkaninę prze kilka minut. Jeśli krwawienie nie ustaje należy zgłosić się do lekarza. Większych rozmiarów naczyniaki lub naczyniaki zlokalizowane na twarzy, szyi, w miejscach drażnionych, po odpowiedniej diagnostyce można włączyć leczenie propranololem. Trwa
ono minimum 6 miesięcy. Po tym czasie ocenia się stopień zaniku naczyniaka i przedłuża lub odstawia lek.
Wskazaniem do leczenia chirurgicznego są:
- naczyniaki twarzy, narządów płciowych zewnętrznych, niereagujące na leczenie zachowawcze,
- krwawienie z naczyniaka,
- zmieniona, rozciągnięta, bliznowata skóry w miejscu po zaniku naczyniaka,
- naczyniaki stanowiące znaczny defekt estetyczny.
Niekiedy na skórze w miejscu, gdzie był naczyniak pozostają rozszerzone naczynia, które kwalifikują się do laseroterapii.
Druga grupa zmian naczyniowych, to malformacje naczyniowe. Jest ona bardzo zróżnicowana. Każdy jej przypadek wymaga rozszerzonej diagnostyki i indywidualnie ustalonego postępowania. W przeciwieństwie do naczyniaków wczesnodziecięcych, malformacje naczyniowe nie zanikają, wręcz odwrotnie, mogę się powiększać, nawet po częściowym wycięciu chirurgicznym.
U małych dzieci zabieg usunięcia zmian naczyniowych lub plastyki skóry po ich zaniku przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. U nastolatków zabieg wykonuje się zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym. Jednak decyzja co do rodzaju znieczulenia zawsze jest
podejmowana indywidualnie po zbadaniu dziecka i po rozmowie z rodzicami oraz w zależności od wieku, z samym dzieckiem.
W przypadku zabiegu w znieczuleniu ogólnym obowiązuje odpowiednie przygotowanie pacjenta (badania laboratoryjne, konsultacja anestezjologiczna). Ważne by dziecko było na czczo przed zabiegiem (nic nie piło i nie jadło 6 godzin przed zabiegiem).
Sam zabieg w zależności od jego zakresu (proste wycięcie lub wycięcie z plastyką miejscową) trwa około 30 – 120 minut. W każdym przypadku usunięta zmiana jest wysyłana do badania histopatologicznego.
Po zabiegu dziecko zazwyczaj zostaje w szpitalu minimum na kilkugodzinnej obserwacji. Zdjęcie szwów następuję ok. 7 doby w przypadku zmian na twarzy i po ok. 14 dniach w przypadku innej lokalizacji. Po zabiegu pacjent i jego rodzice są poinstruowani o pielęgnacji
blizny (preparaty z silikonem, protekcja przed promieniami UV, presoterapia). Początkowo blizna pooperacyjna jest czerwona, przebudowując się zmienia barwę na perłowobiałą (dojrzała blizna).
